Horyzont 2020

Unia innowacji

Horyzont 2020 to największy w historii Unii Europejskiej program na rzecz badań i innowacji. Jego łączny, siedmioletni budżet wynosi niemal 80 mld euro. Program ten jest flagowym narzędziem wdrażania Unii Innowacji, kluczowego elementu strategii Europa 2020, której celem jest zwiększenie konkurencyjności UE na świecie.

O przewadze konkurencyjnej polskich firm w dużo większym stopniu decydują dziś innowacyjne produkty i usługi, które odnalazły swoje nisze rynkowe, niż niskie koszty pracy. Jednak droga do sukcesu nie jest prosta: wymaga sporej wiedzy, samozaparcia i pieniędzy. Wielu przedsiębiorców, zwłaszcza z małych firm, na to nie stać i często już na wczesnym etapie rozwoju zmuszeni są do rezygnacji z dalszych działań. Stąd konieczność tworzenia odpowiednich warunków, m.in. różnych mechanizmów finansowania projektów czy ulg podatkowych, które pomogłyby firmom w realizacji innowacyjnych projektów.

W tym okresie finansowania pieniądze dla mazowieckich przedsiębiorców dostępne są zarówno na poziomie regionalnym (w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego), krajowym (Program Inteligentny Rozwój), jak i europejskim, głównie z programu Horyzont 2020. Wdrażanie Horyzontu 2020 przekroczyło już półmetek, ale w najbliższych trzech latach do rozdysponowania będzie 30 mld euro, z czego ok. 10 mld euro przeznaczono dla firm.

RPO WM przyczyni się do efektywniejszej realizacji programu Horyzont 2020 poprzez kontynuację oraz promowanie działań w nim podejmowanych

– Horyzont 2020 łączy badania naukowe i innowacje, przyczynia się do podniesienia jakości życia, ochrony środowiska naturalnego oraz zwiększenia konkurencyjności europejskiego przemysłu – podkreśla Marcin Wajda, dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie (UMWM). – Trwa analiza możliwości dodania do Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020 (RPO WM 2014-2020) zmian wprowadzających jego synergię z Programem Horyzont 2020. Zakładamy, że RPO WM przyczyni się do jeszcze efektywniejszej realizacji programu Horyzont 2020 poprzez kontynuację oraz promowanie działań w nim podejmowanych. W wyniku łączenia wsparcia poprawiony zostanie dostęp do działalności badawczo-rozwojowej, zwiększona zostanie skala wdrożeń prac B+R oraz w ramach projektów związanych z lepszym wykorzystaniem energii wzrosną szanse potencjalnych wnioskodawców.

– Konkursy ogłaszane w ramach programu Horyzont 2020 otwarte są dla wszystkich firm europejskich. W sięganiu po te środki konkurujemy z podmiotami z całej Unii Europejskiej, krajów stowarzyszonych i spoza Europy. A zatem pomysł na projekt musi być innowacyjny w skali europejskiej, a najlepiej globalnej. Punktem odniesienia do oceny innowacyjności jest to, co dzieje się w danej dziedzinie czy sektorze w Europie i na świecie – wyjaśnia Katarzyna Walczyk-Matuszyk, zastępca dyrektora w Krajowym Punkcie Kontaktowym Programów Badawczych UE.

Czy jest to bariera nie do przejścia dla polskich MŚP? Dla wielu z pewnością nie. Warto więc przybliżyć możliwości, jakie Horyzont 2020 otwiera przed małymi i średnimi firmami. Oto niektóre z nich.

Instrument dla MŚP

Skierowany jest do małych i średnich firm, które wykazują wysoki potencjał wzrostu, jak również wypracowały innowacyjną technologię, produkt lub usługę i zamierzają wdrożyć ją na rynek europejski bądź globalny. Zaproponowane innowacyjne rozwiązanie powinno dotyczyć konkretnego problemu lub wypełnić lukę na rynku. Aplikować mogą zarówno pojedyncze firmy, jak i konsorcja narodowe lub międzynarodowe składające się z MŚP.

Wsparcie finansowe ma umożliwić skuteczne wdrożenie innowacji na rynek poprzez weryfikację komercyjną i technologiczną (faza I), doprowadzenie technologii do momentu, kiedy będzie gotowa do wdrożenia (faza II), oraz opiekę ze strony ekspertów (faza III). Dofinansowanym projektom będzie przysługiwać również wsparcie w postaci bezpłatnego coachingu oferowanego za pośrednictwem sieci Enterprise Europe Network. Poziom dofinansowania projektów to 70% (możliwe są wyjątki). Instrumentu MŚP nie wlicza się do pomocy de minimis.

Działania Marii Skłodowskiej-Curie (MSCA)

To granty badawczo-szkoleniowe przeznaczone dla małych i średnich firm zainteresowanych:

  • zatrudnieniem doświadczonych naukowców. Program umożliwia zaproszenie naukowca z każdego kraju świata na okres od 12 do 24 miesięcy.
  • współpracą z europejskimi instytucjami badawczymi lub dowolną instytucją, w tym przedsiębiorstwem z kraju pozaeuropejskiego. Możliwy jest udział w projektach mających na celu wymianę wiedzy, pomysłów prowadzących do wypracowania nowych rozwiązań, produktów i usług.
  • włączeniem w szkolenia początkujących naukowców. Innowacyjne sieci szkoleniowe umożliwiają przedsiębiorcom udział w międzynarodowych projektach badawczo-szkoleniowych, w ramach których mogą zatrudniać naukowców od 3 do 36 miesięcy, organizować dla nich szkolenia, zapraszać na staże, a także realizować doktoraty.

Zgodnie z informacjami podanymi na stronie Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE działania Marii Skłodowskiej-Curie, pozwalające rozpocząć projekty badawczo-naukowe i skierowane do instytucji działających w obszarze badań i innowacji, mają służyć prowadzeniu badań naukowych i wymianie wiedzy, wspieraniu innowacyjnych programów badawczo-szkoleniowych, współpracy pomiędzy sektorem akademickim i pozaakademickim oraz krajami trzecimi, tworzeniu atrakcyjnych warunków pracy i zatrudnienia, a także promowaniu kariery naukowej. Oferują one indywidualnym naukowcom możliwość prowadzenia badań i udziału w szkoleniach, zarówno w sektorze akademickim, jak i pozaakademickim, rozwijających wiedzę badawczą i umiejętności wspierające rozwój ich kariery zawodowej.

– Planowana współpraca w ramach między innymi Działania MSCA z RPO WM 2014-2020 będzie sprzyjać lepszemu wykorzystaniu działalności badawczo-rozwojowej w gospodarce. Komplementarność wsparcia przyczyni się do zwiększenia intensywności prowadzonych prac badawczo-rozwojowych oraz dostosowania wsparcia do indywidualnych potrzeb przedsiębiorstw – mówi Marcin Wajda.

W ramach projektów istnieje możliwość zapewnienia środków na atrakcyjne wynagrodzenia dla nowo zatrudnianych naukowców, pokrycie kosztów prowadzonych badań, oddelegowanie pracowników, udział w szkoleniach i konferencjach oraz koszty administracyjne związane z realizacją projektu.

Zobacz więcej możliwości dla MŚP

W poszukiwaniu synergii

To określenie często powtarzane jest w tej perspektywie finansowej. Najczęściej w kontekście ambitnych i złożonych projektów, które finansowane są z różnych źródeł (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego) bądź różnych programów. Warto, aby firmy w swoich strategiach rozwoju poszły o krok dalej i brały pod uwagę udział w programie Horyzont 2020. Może to się opłacać zwłaszcza w przypadku rozwiązań, które mają szanse odnieść sukces na zagranicznych rynkach.

Jak podaje Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE, niestety ze względu na ogromną konkurencję i ograniczony budżet odpada wiele bardzo dobrych projektów, którym niewiele brakowało do sukcesu. Tymi przedsięwzięciami warto się zainteresować i wesprzeć je ze środków krajowych lub regionalnych. Ich realizacja przyczyni się do wdrożenia innowacyjnych produktów i usług na skalę ponadregionalną, co w efekcie korzystnie wpływa na rozwój gospodarczy i rynek pracy.

 

Mariusz Frankowski, dyrektor Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych:

Fundusze unijne stanowią źródło finansowania działań zwiększających innowacyjność gospodarki i jakość życia mieszkańców, dlatego tak istotne jest ich efektywne wykorzystanie. Duże znaczenie w tym zakresie ma współpraca między instytucjami odpowiedzialnymi za poszczególne programy pomocowe, co ułatwia zapewnienie kompleksowości wsparcia. Ukierunkowanie programu Horyzont 2020 na badania naukowe i wdrażanie innowacji to dobre uzupełnienie działań podejmowanych przez samorządy i przedsiębiorców w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020.

Fundusze z RPO WM 2014-2020 inwestowane są w infrastrukturę badawczą, tworzenie warunków do powstawania i rozwoju firm, jak i realizację prac badawczo-rozwojowych oraz wprowadzanie nowych produktów i usług na rynek. Finansowanie obejmuje także inwestycje odpowiadające na aktualne wyzwania społeczne w obszarze m.in. efektywnego wykorzystania zasobów naturalnych czy też zmniejszania zanieczyszczenia środowiska, a to tematyka również wspierana przez Horyzont 2020. Dlatego od tego roku przyznajemy dodatkowe punkty podczas oceny wniosków o unijne dofinansowanie projektom, których autorzy pozyskali lub ubiegali się o fundusze z Horyzontu. Tak jest w przypadku kompleksowych inwestycji transportowych obejmujących zakup autobusów niskoemisyjnych, budowę centrów przesiadkowych, ścieżek rowerowych, jak również wdrażanie inteligentnych systemów zarządzania. Samorządy, ich jednostki organizacyjne i przedsiębiorstwa realizujące zadania publiczne w obszarze transportu mogą się starać o unijne dofinansowanie do 3 października. Za aktywność w ramach programu Horyzont mogą otrzymać od 1 do nawet 4 punktów.

Oczywiście za sam fakt ubiegania się o fundusze unijne otrzymają minimalną notę. Jeśli jednak uczestniczą w dofinansowanym projekcie, w dodatku wpisującym się w obszar czystej energii lub inteligentnego transportu, mogą liczyć na maksymalną ilość punktów. Jest o co walczyć, ponieważ o sukcesie decydują często minimalne różnice między ocenianymi projektami. Zakończył się konkurs dotyczący instalacji odnawialnych źródeł energii w przedsiębiorstwach, w którym również promowaliśmy aktywność w ramach Horyzontu. To tylko wybrane przykłady synergii tych dwóch programów.

Jeszcze innym aspektem jest współpraca w zakresie informowania o możliwościach pozyskania unijnego finansowania, zakładająca m.in. udział ekspertów w spotkaniach informacyjnych i innych wydarzeniach promocyjnych. Przykładem może być Forum Rozwoju Mazowsza organizowane co roku przez Mazowiecką Jednostkę Wdrażania Programów Unijnych, które już na stałe wpisało się do kalendarza najważniejszych wydarzeń poświęconych funduszom unijnym w regionie. Już dziś zapraszam do udziału w 8. edycji wydarzenia, które odbędzie się 25 i 26 października na Stadionie Legii w Warszawie.

 

W budowaniu tej synergii istotna jest rola instytucji zarządzających regionalnymi i krajowymi programami operacyjnymi. Pionierskie działania na skalę kraju podjął Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie, decydując się na premiowanie w konkursach w ramach osi IV Przejście na gospodarkę niskoemisyjną RPO WM 2014-2020 firm, które ubiegały się albo uzyskały dofinansowanie z programu Horyzont 2020. Dobrze układa się też współpraca UMWM z Krajowym Punktem Kontaktowym Programów Badawczych UE w zakresie promocji i informacji.

RPO WM a Horyzont 2020 W ramach osi priorytetowej IV Przejście na gospodarkę niskoemisyjną w kryteriach wyboru projektów promowane są projekty wnioskodawców, którzy pozyskali bądź ubiegali się o środki w ramach programu Horyzont 2020. Takie kryterium zastosowano w następujących naborach ogłoszonych w 2017 r.: • działanie 4.1 „Odnawialne źródła energii” (typ projektu: Infrastruktura do produkcji i dystrybucji energii ze źródeł odnawialnych) • działanie 4.2 „Efektywność energetyczna” (typ projektu: Wysokosprawna kogeneracja) • poddziałanie 4.3.1 „Ograniczanie zanieczyszczeń powietrza i rozwój mobilności miejskiej” (typ projektu: Rozwój zrównoważonej multimodalnej mobilności miejskiej) • poddziałanie 4.3.1 „Ograniczanie zanieczyszczeń powietrza i rozwój mobilności miejskiej” (typ projektu: Ograniczenie niskiej emisji).

– Pracujemy nad wprowadzeniem takich zmian w RPO WM 2014-2020, które przyczyniłyby się do jego synergii z programem Horyzont 2020, m.in. poprzez zastosowanie uproszczonej oceny projektów zgodnych z celami Priorytetu Inwestycyjnego 1b (Promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje) oraz 3c (Wspieranie tworzenia i poszerzania zaawansowanych zdolności w zakresie rozwoju produktów i usług) RPO WM 2014-2020 i posiadających certyfikat Seal of Excellence (projekty pozytywnie ocenione w ramach programu Horyzont 2020, lecz ze względu na niewystarczającą wysokość budżetu programu ich sfinansowanie okazało się niemożliwe), który ma na celu potwierdzenie jakości tych projektów. Planuje się zastosowanie uproszczonej oceny – mówi Marcin Wajda. – W ramach Priorytetu Inwestycyjnego 1b zamierzamy wspierać projekty badawczo-rozwojowe stanowiące kontynuację przedsięwzięć realizowanych w Horyzoncie 2020 (jednym z takich programów jest Działanie Marii Skłodowskiej-Curie). Z kolei w ramach PI 3c zamierzamy wspierać projekty dotyczące wdrożenia wyników badań stanowiących kontynuację projektów realizowanych w ramach programu Horyzont 2020. Służyć ma temu m.in. Instrument MŚP, skierowany do podmiotów z sektora MŚP wykazujących wysoki potencjał wzrostu, jak również mających innowacyjną technologię, produkt lub usługę i zamierzających wdrożyć je na rynek europejski i globalny. Program Instrument MŚP ma na celu doprowadzenie technologii do momentu, kiedy będzie gotowa do wdrożenia. Natomiast w ramach PI 3c RPO WM 2014-2020 możliwe będzie wdrożenie nowych lub ulepszonych produktów i usług. Dodatkowo w ramach PI 3b (Opracowywanie i wdrażanie nowych modeli biznesowych dla MŚP, w szczególności w celu umiędzynarodowienia) analizujemy możliwość wprowadzenia wsparcia MŚP zidentyfikowanych i wyłonionych w ramach programu Horyzont 2020 w celu wzmocnienia partnerstwa biznesowego MŚP.

Andrzej Szoszkiewicz

 

 

Dokąd po informacje?

Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych
Główny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich oraz Lokalne Punkty Informacyjne Funduszy Europejskich

www.funduszedlamazowsza.eu

Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych Unii Europejskiej

kpk.gov.pl

Regionalny Punkt Kontaktowy Centrum Programów Badawczych UE

rpk-centrum.uw.edu.pl